مالیات بر درآمد چیست؟
مالیات یک نوع هزینه اجتماعی است که کلیه آحاد هر ملتی باید در جهت بهره برداری از امکانات و منابع آن ملت بپردازند تا تواناییهای جایگزینی این امکانات و منابع فراهم گردد. در واقع مالیات بر درآمد، انتقال بخشی از درآمدها یا سودهای جامعه است که به دولت میرسد تا از راه آن بتواند شرایط بهره مندی عمومی و استفاده بهینه از منابع عمومی را فراهم نماید.
اشخاص مشمول و غیر مشمول مالیات بر درآمد
به استناد ماده 1 قانون مالیاتهای مستقیم، اشخاص زیر مشمول پرداخت مالیات می شوند:
- کلیه مالکین اعم از اشخاص حقیقی یا حقوقی نسبت به امول یا املاک خود واقع در ایران.
- هر شخص حقیقی ایرانی مقیم ایران نسبت به کلیه درآمدهایی که در ایران یا خارج از ایران کسب می نماید.
- هر شخص حقیقی ایرانی مقیم خارج از ایران نسبت به کلیه درآمدهایی که در ایران تحصیل می کند.
- هر شخص حقوقی ایرانی نسبت به کلیه درآمدهایی که در ایران یا خارج از ایران تحصیل می نماید.
- هر شخص غیر ایرانی (اعم از حقیقی یا حقوقی) نسبت به درآمدهایی که در ایران تحصیل می نماید.
به استناد ماده 2 قانون مالیاتهای مستقیم اشخاص زیر مشمول پرداخت مالیاتهای موضوع این قانون نیستند:
- وزارتخانه ها و موسسات دولتی
- دستگاههایی که بودجه آنها بوسیله دولت تامین می شود.
- شهرداری ها
همچنین به استناد ماده 81 همان قانون:
درآمد حاصل از کلیه فعالیتهای کشاورزی، دامپروری، دامداری، پرورش ماهی و زنبور عسل و پرورش طیور، صیادی و ماهیگیری، نوغان داری، احیای مراتع و جنگل ها، باغات اشجار از هر قبیل و نخیلات از پرداخت مالیات معاف می باشند.
بحث اصلی ما در خصوص بند 2 و 3 مشمولین مالیات می باشد در جاییکه فردی حقیقی مقیم ایران یا خارج از ایران نسبت به کلیه درآمدهایی که در ایران یا خارج از ایران کسب مینمایند مشمول پرداخت مالیات می شود.
مالیات بر درآمد حقوق
درآمدی که شخص حقیقی در خدمت شخصی دیگر (حقیقی یا حقوقی) در قبال تسلیم نیروی کار خود بابت اشتغال بر حسب مدت یا کار انجام یافته به شکل نقد یا غیرنقد تحصیل می کند مشمول مالیات بر درآمد حقوق است.
درآمدی که مالیات از آن کسر می شود عبارتست از حقوق و مزایای مربوط به شغل اعم از مستمر و غیر مستمر قبل از وضع کسورات و پس از کسر معافیتهای مقرر در این قانون.
به استناد ماده 84 قانون مالیاتهای مستقیم، تا میزان 150 برابر حداقل حقوق مبنای جدول حقوق موضوع ماده 1 قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت – مصوب سال 70- درآمد سالانه مشمول مالیات حقوقِ کلیه حقوق بگیران از جمله مشمولان قانون کار، از یک یا چند منبع، از پرداخت مالیات معاف می شود.
میزان مالیات بر درآمد حقوق
نرخ مالیات بر درآمد حقوق در مورد کارکنان مشمول قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت مصوب 70.06.13 پس از کسر معافیتهای مقرر در قانون مالیاتهای مستقیم به نرخ مقطوع 10% و در مورد سایر حقوق بگیران پس از کسر معافیتهای مقرر در این قانون تا نرخ مشخصی که هر ساله در بودجه عمومی کل کشور مشخص می شود 10% و نسبت به مازاد آن طبق نرخهای مقرر در ماده 131 قانون مالیاتهای مستقیم خواهد بود.
تکلیف کارفرمایان در پرداخت مالیات بر درآمد حقوق
طبق ماده 86 قانون مالیاتهای مستقیم، پرداخت کنندگان حقوق هنگام پرداخت یا تخصیص آن مکلفند مالیات متعلقه را طبق این قانون (موضوع ماده 85) محاسبه و از مزد حقوق بگیران کسر و ظرف 30 روز ضمن تسلیم فهرستی متضمن نام و نشانی دریافت کنندگان حقوق و میزان آن، به اداره امور مالیاتی محل پرداخت و در ماههای بعد فقط تغییرات را صورت می دهند.
در موردی که پرداخت کنندگان حقوق، مالیات را در موعد مقرر نپرداخته یا کمتر از میزان قانونی بپردازند به استناد ماده 90 قانون مالیاتهای مستقیم، اداره امور مالیاتی محل پرداخت حقوق، مکلف است مالیات متعلقه را به انضمام جرایم موضوع این قانون محاسبه و از پرداخت کنندگان حقوق که در حکم مودی می باشند به موجب برگ تشخیص با رعایت مهلت مقرر در ماده 157 این قانون مطالبه کند.
معافیت های مالیاتی
برخی از درآمدها از پرداخت مالیات بر درآمد معاف می باشند که از آن جمله معافیت مالیاتی سنوات خدمت، عیدی و پاداش، و ذخیره مرخصی کارکنان مشمول قانون کار را میتوان نام برد. که در این موارد کارفرما حق کسر مالیات از این موارد و کسر حقوق کارکنان خود را ندارند.
طبق بند 5 ماده 91 قانون مالیاتهای مستقیم، حقوق بازنشستگی و وظیفه مستمری و پایان خدمت و خسارت اخراج و بازخرید خدمت و وظیفه یا مستمری پرداختی به وراث و حق سنوات و حقوق ایام مرخصی استفاده نشده که در موقع بازنشستگی یا از کارافتادگی به حقوق بگیر پرداخت می شود، از پرداخت مالیات معاف می باشند.
همچنین طبق بندهای 10 و 8 ماده 91 همان قانون، عیدی سالانه یا پاداش آخر سال و مسکن واگذاری در محل کارگاه یا کارخانه جهت استفاده کارگران و خانه های ارزان قیمت سازمانی در خارج از محل کارگاه یا کارخانه که مورد استفاده کارگران قرار میگیرد از مالیات موضوع این قانون معاف می باشند.
ضمائم قانونی این پست
